Nakon ekološke tragedije koja je pogodila gornji tok rijeke Neretve 12. septembra, kada je nizvodno od hidroelektrane Ulog došlo do masovnog pomora ribe na dužini od sedam kilometara, vlastima Bosne i Hercegovine upućeno je otvoreno pismo zabrinutosti.
Dokument su potpisala čak 192 evropska naučnika, specijalizovana za riječnu ekologiju i zaštitu vodenih ekosistema, a koji su dobro upoznati s problematikom HE Ulog i njenim uticajem na životnu sredinu. Oni su jasno istakli da postoje čvrsti dokazi koji povezuju pomor ribe s radom hidroelektrane, iako nadležne institucije u BiH to negiraju.
Prema navodima stručnjaka, vjerovatni uzrok katastrofe jeste ispuštanje vode osiromašene kiseonikom i obogaćene sumporvodonikom iz dubokih slojeva akumulacije. Ovu tvrdnju potkrepljuju svjedočenja lokalnog stanovništva i ribara o intenzivnom mirisu pokvarenih jaja, ribama koje se guše na površini, rakovima koji su masovno izlazili na obalu, te o pojavi pocrnjele vode nizvodno od hidroelektrane – svi ovi znakovi ukazuju na ozbiljan nedostatak kiseonika i toksične uslove u vodi.
Posljedice se ocjenjuju kao razorne. Stradale su brojne riblje vrste, među njima i endemska mekousna pastrmka (Salmo obtusirostris), jedna od najugroženijih vrsta u regionu, ali i populacije rijetkog bjelonogog raka, koji se smatra važnim indikatorom zdravlja riječnih ekosistema.
Evropski naučnici podsjetili su i da ovo nije prvi put da rad HE Ulog izaziva ekološke probleme. Već tokom izgradnje 2023. godine zabilježeno je uginuće ribe, a punjenje akumulacije 2024. izazvalo je ozbiljne sumnje i strahovanja stručne javnosti. Posebno naglašavaju da Studija uticaja na životnu sredinu nije na adekvatan način procijenila potencijalne rizike, zbog čega zahtijevaju njenu hitnu reviziju i ažuriranje.
U svom pismu, naučnici iznose nekoliko ključnih zahtjeva:
-
hitna i nezavisna istraga uzroka pomora ribe,
-
kontinuirano praćenje hemijskog sastava vode,
-
uzimanje uzoraka za detaljne patološke analize,
-
ponovno razmatranje rizika koje HE Ulog nosi za ugrožene vrste,
-
tehničke mjere poput sistema za selektivno ispuštanje vode, kako bi se spriječilo otpuštanje anoksičnih slojeva.
Upozoravaju da će se slične katastrofe nastaviti događati ukoliko se ne promijeni način rada i upravljanja hidroelektranom.
„Neretva je jedna od posljednjih divljih rijeka u Evropi i predstavlja globalno važnu tačku biodiverziteta. Dozvoliti ponovljene pomore ribe u ime takozvane ‘zelene energije’ znači ništa drugo do ekocid“, poručuju naučnici.
Na kraju, oni su pozvali bh. vlasti da sprovedu nezavisnu istragu, preispitaju postojeće ekološke dozvole, obezbijede odgovornost operatera HE Ulog, te poduzmu mjere koje će spriječiti ponavljanje ovakvih tragedija u budućnosti.
إرسال تعليق